तेक्वान्दो खेलमा बालबालिका

सिन्धुली । रातको अँध्यारोले बिहानीको उज्यालो नपठाउँदै (झिसमिसेमा), बेलुका डुब्दै गरेको पहेंलो घामले साँझसँगै गोधुलीलाई नदेख्दै सिन्धुलीको लोकतान्त्रिक चौरमा खेलाडी उफ्रिरहेका हुन्छन् । दैनिक बिहान-बेलुकाको समयमा उत्साहका साथ तेक्वान्दो खेल सिकिरहेका भेटिन्छन् । खेलले बालबालिकाको सर्वांगीण विकासमा सहयोग गर्ने भएकाले शिक्षित अभिभावले आफ्ना बालबालिकालाई सानै उमेरदेखि तेक्वान्दो खेलको अभ्यास गर्न पठाउँछन् । चौरमा तेक्वान्दो खेल सिक्न आउने बालबालिकाको उपस्थिति रहर जाग्दो देखिन्छ ।

जिल्लाभित्रैका कतिपय ठाउँका बालबालिकाले प्रशिक्षकको अभावमा शुल्क तिरेर पनि तेक्वान्दो खेलको अभ्यास गर्न पाएका छैनन् । खेलमा विशेष रुचि भए पनि विभिन्न समस्याका कारण खेल अभ्यास गर्न पाउने अवसरबाट बञ्चित छन् । तर, सिन्धुलीको सदमुकाम सिन्धुलीमाडी क्षेत्रका बालबालिकाले दैनिक निःशुल्क तेक्वान्दो खेलको अभ्यास गर्न सक्छन् । यो अवसर यहाँका बालबालिकाले ३३ वर्षदेखि पाइरहेका छन् ।

कमलामाई नगरपालिका-४ धुराफाँटकी तुलसा श्रेष्ठ यो अभ्यासमा दुई वर्षअघिदेखि नियमित सामेल हुनुहुन्छ । बिहान सबेरै मनतातो पानी पिएर तेक्वान्दो खेल अभ्यासमा निस्कनु हुन्छ । जनज्योति माध्यमिक विद्यालय, फोस्रेटारमा माध्यमिक तहको शिक्षा प्राप्त गरिरहनुभएका उहाँ बेलुका विद्यालयबाट पढेर घर फर्केपछि सोही कार्य दोहो¥याउनु हुन्छ । चौरमा पुगेर आफूजस्तै साथीहरूसँग दौडनु हुन्छ । टाउको, आँखा, मुख, घाँटी, औँला, नाडी, कुम, कम्मर, हिप, गोडा र पैतलाको व्यायाम गर्नुहुन्छ । खेलमा साइज स्ट्रेच, किक एक्सरसाइजलगायत खेलाडीको स्तरअनुसार शत्रुको कल्पनामा गरिने आत्मारक्षाको स्टेपहरू हुन्छन् । उहाँले यो अभ्यासका लागि बिहानको दुई घण्टा र बेलुकाको दुई घण्टा छुट्याउनु भएको छ ।

उहाँलाई लोकतान्त्रिक चौरमा कहिले तेक्वान्दो खेल सिक्दै गरेको त कहिले सिकाउँदै गरेको अवस्थामा भेटिन्छ । तेक्वान्दो खेलमा हाफ ब्ल्याक बेल्ड प्राप्त गरिसक्नु भएकी श्रेष्ठ खेल अभ्यासले आफ्नो क्षमता विकासमा सहयोग गरेको बताउनु हुन्छ । खेल अभ्यास गर्र्र्र्ने बालबालिका पढाइबाट बचेको समयमा चौरमै भेला हुन्छन् । राम्रो जीवनशैलीका लागि असल व्यवहारका बारेमा प्रशिक्षकको प्रवचन सुन्छन् । खेलको अभ्यास गर्दछन् । अन्य रचनात्मक र सिर्जनशील काममा केन्द्रित हुन्छन् । यसले खराब आनीबानी भएका साथी र गलत संगतबाट बालबालिकालाई जोगाउन सहयोग पुगेको छ । कनपा-७ माझीटारकी आकृति माझिका अनुसार तेक्वान्दोका प्रशिक्षक (कोच) डम्बर आलेले तेक्वान्दो खेलसँगै असल खानपान, असल जीवनशैली, असल व्यवहार, व्यायाम, आचारण र असल संगतका बारेमा पनि सिकाउनु हुन्छ ।

‘स्वस्थ र निरोगी स्वास्थ्यका लागि सानैदेखि खेल अभ्यासमा लाग्नु पर्छ । सानो उमेरदेखि खेल अभ्यास गर्नेहरूमा पछिसम्म व्यायामको आदत बस्छ, माझी आफ्नो कोचले सिकाएका कुरा सम्झिँदै भन्नुहुन्छ, ‘अस्वस्थकर खानपान र जीवनशैलीले हामीलाई विभिन्न रोगले च्याप्छ । बिहान नियमित व्यायाम गर्ने, स्वस्थकर, सन्तुलित खानेकुरामात्रै खाने र हानीकारक तत्वबाट बच्नुपर्छ ।’

ADVERTISEMENT

तेक्वान्दोलाई विशुद्ध खेलमात्र नभए स्वस्थ, तन्दुरुस्त, निरोगी र फुर्तिलो रहने उत्तम व्यायामको रूपमा लिनुहुन्छ, कमलामाई नगरपालिका-७ सिन्धुलीका स्थानीबासी तथा तेक्वादो खेलका प्रशिक्षक (कोच) डम्बर आले । २०४८ सालदेखि सिन्धुलीमा निरन्तर निशुल्क तेक्वादो खेल सिकाउँदै आउनु भएको उहाँ शुक्रबार बेलुका सिन्धुलीमाडीस्थित लोकतान्त्रिक चौरमा सोही कर्ममा व्यस्त हुनुहुन्थ्यो ।

प्रशिक्षक आलेका अनुसार तेक्वान्दो खेल्न ठ्याक्कै यति उमेरको हुनुपर्छ भन्ने त्यस्तो कुनै नियम छैन । तर, सानैदेखि खेल्दा राम्रो हुन्छ ।
खेलले स्वास्थ स्वस्थ्य, निरोगी बनाइराख्न सहयोग गर्दछ । बालबालिकालाई आँटिलो र तेजिलो बनाउँछ । कसैले कुनै प्रकारको हिंसा गरेमा प्रतिकार गर्न सक्ने क्षमताको विकास गर्दछ । लागूऔषध दुव्र्यशनी र मोबाइल, इन्टरनेटको लतबाट बचाउनसमेत खेलले सहयोग गर्दछ । कार्यालय समयमा कमलामाई नगरपालिकामा सवारी चालकका रूपमा काम गर्ने डम्बर आले बिहान-बेलुकाको समय समाज सेवामा खर्चिने गर्नुहुन्छ । तेक्वान्दो खेलसँगै शरीरलाई स्वस्थ राख्न स्वस्थकर खानपानका बारेमा जानकारी दिनुहुन्छ । बालबालिकालाई कुलतमा लाग्नबाट बचाउन सचेतना जगाउनु हुन्छ ।

तेक्वान्दो सिकाउँदा समुदायमा सहयोग पुग्ने र आफ्नो शरीरलाई स्वस्थ राख्न व्यायाम पनि हुन्छ । ध्यान, आत्मारक्षा, आत्माविश्वास, आत्मासम्मान, अनुशासन तथा व्यक्तित्व विकासका लागि बालबालिकाई तेक्वान्दो खेल अभ्यास गराउन उहाँ सम्पूर्ण अभिभावकलाई सुझाव दिनुहुन्छ । योसँगै तेक्वान्दो अभ्यास गरेका बालबालिकालाई खेलको अलवा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, नेपाली सेना, वन रक्षक जस्तो क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सजिलो भएको प्रशिक्षक आलेलाई आफ्ना प्रशिक्षार्थी सुनाउँछन् ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले प्रत्येक विद्यालयमा एकजना खेलकुदका लागि शिक्षक राख्ने नीति लिएको भए पनि प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसकेकामा उहाँलाई आपत्ति छ । कमलामाई नगरपालिकाभित्र रहेका पाँचवटा बोर्डिङ स्कुलले भने कार्यान्वयनको सुरुवात गरेका छन् । सबै विद्यालयमा यस नीतिलाई कार्यान्वयन गर्नुपर्ने उहाँको अडान छ । ‘तीनै तहका सरकारले खेल क्षेत्रलाई थप व्यवस्थित र विकाससँगै विस्तार गर्न जरुरी छ,’ प्रशिक्षक आले भन्नुहुन्छ, ‘तेक्वान्दो खेलको विकास र विस्तारले देशमा स्वस्थ नागरिक उत्पादन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ ।’ बालबालिकाले प्रशिक्षक आलेबाट निःशुल्क तेक्वान्दो सिक्न पाएकोेमा अभिभावक खुशी छन् । प्रशिक्षार्थी मनिका पुर्वछाने मगर सिन्धुलीमाढीमा तेक्वान्दो निःशुल्क सिक्न पाएकोमा कोचप्रति कृतज्ञ हुनुहुन्छ ।