परराष्ट्र मन्त्रीलाई दिल्लीमा ‘दिक्दारी’

काठमाडौं । तीन महिनाअघि भारत भ्रमण गर्दा ‘विशेष आतिथ्यता’ पाउनुभएकी परराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु देउवाको यसपटकको भारत भ्रमण भने खल्लो भएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भ्रमणको समेत चाँजोपाँजो मिलाउने उद्देश्य राखेर मन्त्री देउवा दिल्ली पुगे पनि भारत सरकार र भारतीय जनता पार्टीको शीर्ष नेतृत्वले औपचारिक भेटसमेत नगरेपछि परराष्ट्र मन्त्रीको भ्रमण ‘अलिनो’ भएको छ ।

युरोपका विभिन्न देशको भ्रमणमा रहनुभएकी मन्त्री देउवा उतैबाट दिल्ली पुग्नुभएको थियो । दिल्लीमा उहाँले काठमाडौं विश्वविद्यालयको नेपाल समसामयिक अध्ययन केन्द्र र भारतको फाउण्डेसन फरक इकोनोमिक ग्रोथ एण्ड वेलफेयरले संयुक्त रूपमा आयोजना गरेको सम्मेलनमा वक्ताको रूपमा मन्तव्य दिनुभयो । त्यसबाहेक अन्य कूटनीतिक भेटवार्ता भएकोबारे परराष्ट्र मन्त्रालयले कुनै जानकारी दिएको छैन । मन्त्री देउवाले भारतीय प्रधानमन्त्रीका सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभाल, विदेशमन्त्री डा. एस जशंकर लगायतसँग भेट्न चाहे पनि सम्भव हुन नसकेको परराष्ट्र स्रोतले जनाएको छ ।

‘युनिभर्सिटीको कार्यक्रममा भाग लिन मात्रै दिल्ली जानुभएको पक्कै होइन । केही अफिसियल भेटघाटको तयारी थियो तर भारतीय पक्षले समय मिलाएन’ परराष्ट्रका एक अधिकृतले भन्नुभयो । उहाँका अनुसार भारतीय संस्थापन पक्षले व्यस्तताको कारण देखाउँदै परराष्ट्र मन्त्रीसँग भेट नगरेको हो ।

ADVERTISEMENT

जानकारहरूका अनुसार मन्त्री देउवाले दिल्ली बसाइ लम्ब्याएर भए पनि केही कूटनीतिक भेट गर्न चाहनुभएको छ । सोहीकारण शनिबार स्वदेश फर्कने तालिका संशोधन गरेर सोमबारसम्मका लागि सारिएको छ ।

भाइले पनि भेटेनन्
भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)का विदेश मामिला प्रमुख डा. विजय चौथाइवालेले पनि परराष्ट्रमन्त्री देउवासँग भेट अस्वीकार गर्नुभएको छ । उहाँले पनि व्यस्तताको कारण देखाउनुभएको छ । चौथाइवालेले मन्त्री देउवासँग तीन वर्षअघि रक्षाबन्धन बाँध्नुभएको थियो । २०७८ भदौ ८ मा काठमाडौं भ्रमणका क्रममा उहाँले आरजुसँग राखी बाँधेको प्रसंगले ‘राखी कूटनीति’को रूपमा चर्चा पाएको थियो । यसपटक भने राजनीतिक कारणले नै उहाँहरूबीच भेट हुन नसकेको बताइन्छ । नेपाल र चीनबीचको बढ्दो हिमचिमलाई भारतीय संस्थापन पक्षले नरुचाएको र यस्तो बेला संस्थापनको लाइनविपरीत आरजुलाई भेट्दा आफैँ अप्ठ्यारोमा पर्नसक्ने भएकाले चौथाइवालेले भेटका लागि अस्वीकार गरेको बताइन्छ । यसअघि, कांग्रेस महामन्त्री गगन थापा र स्वास्थ्यमन्त्री प्रदीप पौडेल छुट्टाछुट्टै कार्यक्रमका लागि दिल्ली पुग्दा चौथाइवालेले भेट गर्नुभएको थियो ।

किन सम्बन्धमा चिसोपन ?
तीन महिनाअघि मन्त्री देउवा भारत पुग्दा प्रधानमन्त्री सरहको सम्मान पाएको चर्चा थियो । तीन महिनाकै अवधिमा सरकार र भारतीय संस्थापन पक्षबीचको तीक्तता सतहमा आएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई औपचारिक भारत भ्रमणको अवसरसमेत नजुरेका बेला भारतसँग बलियो सम्बन्ध रहेको दाबी गरिएकी परराष्ट्रमन्त्रीको दिल्ली भ्रमण खल्लो हुनु कूटनीतिक दृष्टिले सुखद होइन । ‘चीनसँगको सामिप्यता, बिआरआई सम्झौताको हस्ताक्षर र अन्य धेरै विषयमा भारतीय पक्ष सजग रहेको देखिन्छ । यी विषयहरूमा प्रष्टता नहुँदासम्म उसले यस्तै सम्बन्ध राख्ने देखिन्छ’, परराष्ट्र मामिलाका एक विज्ञले हिमालय टाइम्ससँग भन्नुभयो । उहाँका अनुसार बिआरआई सम्झौताबारे भारतीय पक्षलाई यसअघि नै गलत ब्रिफिङ गरिएका कारण सम्बन्धमा तीक्तता आएको हो । ‘बिआरआईमा अगाडि बढ्दैनौँ भनेर विश्वास दिलाए पनि सो अनुसारको व्यवहार नभएपछि भारतीय संस्थापन पक्ष अहिले नेपाल सरकारसँग सजग देखिन्छ । दुई देशबीचको सम्बन्ध सुखद दिशामा छैन’, विज्ञको भनाइ छ ।