डिजिटल नेपालका लागि सामूहिक प्रतिबद्धता

काठमाडौं । आइसिटी फाउण्डेसन नेपालले आयोजना गरेको तेस्रो संस्करणको डिजिटल नेपाल कन्क्लेभ २०२४ सम्पन्न भएको छ । शुक्रबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीसहित मन्त्री र पूर्वप्रधानमन्त्रीको समेत उपस्थिति रहेको थियो । डिजिटल नेपालको डिजिटलाइजेसन र विकासबीचको समन्वय थिममा केन्द्रित कार्यक्रममा पाँच प्यानल सेसन र १० बढी कार्यपत्र प्रस्तुत भएका थिए ।

एनसेल, युकेएड, एसिया फाउण्डेसन, स्विस सरकार, युएनडिपीलगायतका सरकारी, गैरसरकारी र निजी कम्पनीहरूको सहकार्यमा भएको कार्यक्रममा डिजिटल पब्लिक इन्फास्ट्रक्चर, डिजिटल रूपान्तरणका लागि दिगो दूरसञ्चार, विकासका लागि नवीनतम प्रविधि, डिजिटल इम्पावरमेन्ट र एन्क्लुजन, विकासका लागि डिजिटल गभर्नेन्स र डाटा, डिजिटल नेपालका लागि डिजिटल इकोनोमी र लगानीसँगै डिजिटलाइजेसन र विकासका लागि आगामी बाटो शीर्षक तथा थिममा प्रस्तुति र सत्रहरू सञ्चालन भएका थिए । कार्यक्रममा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र सञ्चारमन्त्री रेखा शर्माको फरक-फरक पावर संवाद सेसन सञ्चालन भएका थिए भने अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले डिजिटल इकोनोमी र बजेटमा आइसिटीबारेमा सम्बोधन गर्नुभएको थियो ।

कन्क्लेभ उद्घाटन गर्दै प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले सामाजिक न्याय, सुशासन र आर्थिक समृद्धि हासिल गर्ने मुख्य क्षेत्रका रूपमा सूचना प्रविधिलाई पहिचान गरेर बजेटमा उच्च प्राथमिकता दिएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘सूचना प्रविधिलाई अर्थतन्त्रको संवाहकका रूपमा अघि बढाउने गरी काम गरिरहेका छौँ, आर्थिक वर्ष २०८१-८२ प्रस्थान बिन्दु हुने गरी सूचना प्रविधि दशक घोषणा गरेका छौँ । आगामी १० वर्षमा ३० खर्बको निर्यात तथा प्रत्यक्ष पाँच लाख र अप्रत्यक्ष १० लाख गरी १५ लाख रोजगारी सिर्जना गर्ने सरकारको लक्ष्य छ ।’
पछिल्लो समय नेपालमा केही हुँदैन भन्ने भाष्य स्थापित गर्ने कोसिस भए पनि छोटो समयमै सूचना प्रविधि क्षेत्रमा भएको प्रगतिले आशा जगाएको भन्दै उहाँले सूचना प्रविधिको अधिकतम उपयोग गर्दै विकास र समृद्धिमा अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।

पावर संवाद विथ नेसनल कि लिडरसिप सेसनमा बोल्दै पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आफू प्रधानमन्त्री हुँदा प्रविधिमैत्री सेवा प्रवाह र पूर्वाधार विकासमा जोड दिएको बताउनुभयो । पाँच वर्षअघि डिजिटल नेपाल फ्रेमवर्क र नागरिक एपजस्ता रूपान्तरणकारी योजना सुरु भए पनि फेरिएको सरकारले त्यसलाई प्राथमिकता नदिएको उहाँको भनाइ थियो । डिजिटलाइजेसन, विकास र नीतिगत सुधारमा समन्वय तथा तालमेल हुन नसक्दा नीतिगत विचलन हुने र टिकटक जस्ता सामान्य विषयमा अल्झिनुपर्ने स्थिति आएको ओलीले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘प्रविधिसँग हामी डराउने होइन, सदुपयोग गरेर नयाँ सिर्जना र उपलब्धि हासिल गर्ने हो, प्रविधिले जागिर खान्छ भनेर बस्ने होइन, नयाँ जागिरको सिर्जना गरी छोटो समयमा अधिकतम फाइदा लिने गरी काम गर्नेतर्फ अग्रसर हुनुपर्छ ।’

स्टार्टअप र इन्नोभेसनलाई जोड दिँदै ओलीले आजको जमानामा सम्पत्ति धरौटी राखेर ऋण दिने नभई आइडिया लगानी गर्नुपर्ने बताउनुभयो । त्यसो भएमा पैसा नभएको तर इन्नोभेटिभ मान्छेले केही गर्न सक्ने र असाधारण उपलब्धि पाउनसक्ने उहाँको भनाइ थियो । कन्क्लेभको पावर संवाद सेसनमा बोल्दै सञ्चारमन्त्री शर्माले पछिल्लो समय सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको क्षेत्रमा उत्साहपूर्ण वातावरण बनेको बताउनुभयो । सरकार, निजी क्षेत्र सबैको सामूहिक प्रयासमा सूचना प्रविधिलाई अघि बढाउनुपर्ने उहाँको भनाइ थियो । अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले अर्थतन्त्र ड्राइभ गर्न सक्ने महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा सूचना प्रविधिलाई पहिचान गरी रूपान्तरणकारी क्षेत्रमा समावेश गरिएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘आइसिटी क्षेत्रमा हामी विश्वसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छौँ । प्रतिस्पर्धा गरी पनि रहेका छौँ, अझै यो क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिएर तीव्रगतिमा लैजानुपर्छ भन्ने सरकारको निष्कर्ष छ । त्यसैअनुसार बजेटमा कार्यक्रम समावेश गरेका छौँ ।’

ADVERTISEMENT

कन्क्लेभमा ड्राइभिङ डिजिटलाइजेसन एण्ड डेभलपमेन्ट विषयमा लिपफ्रग टेक्नोलोजीका अध्यक्ष हिमाल कर्माचार्यले किनोट प्रस्तुति दिँदै नेपाली आइटी कम्पनीहरू विश्वस्तरीय सेवा दिन सक्षम रहेको बताउनुभयो । राज्यले स्थानीय कम्पनीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने, सानै स्तरबाट भए पनि सुरू गर्नुपर्ने र मोबाइल केन्द्रित सेवामा जोड दिनुपर्ने बताउनुभयो । आइसिटी फाउण्डेसनका अध्यक्ष राजन लम्सालले सरकारले बजेटमा कार्यक्रम ल्याए पनि कार्यान्वयन नहुने समस्याले डिजिटलाइजेसन र विकासको समन्वय हुन नसकिरहेको बताउनुभयो ।

हार्मोनाइजिङ डिजिटलाइजेसन एण्ड डेभलपमेन्ट थिममा केन्द्रित कन्क्लेभमा सांसद सोभिता गौतम, योजना आयोगका सदस्य डा. रामकुमार फुँयाल, मेयर नरूलाल चौधरी, एनसेलका सिइओ जाब्बोर कायुमोभ, सिएनआइका उपाध्यक्ष हेमराज ढकाल, आइडिएसका कार्यकारी निर्देशक डा. विश्वास गौचन, राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता डा. गुणाकर भट्ट, वल्र्डलिंकका अध्यक्ष दिलिप अग्रवाल, कर्णाली प्रदेशका पूर्वमन्त्री कृष्णबहादुर जिसीलगायत विभिन्न सेसनमा वक्ताका रूपमा रहेका थिए । कार्यक्रममा कन्क्लेभका प्याट्रन पूर्वमन्त्री गणेश शाह, आइसिटी विज्ञ मनोहरकुमार भट्टराई, प्राडा सुवर्ण शाक्य, प्राडा मनिष पोखरेल, वीरेन्द्र मिश्रलगायतले विभिन्न सेसनको निष्कर्ष र गर्नुपर्ने प्रयासबारेमा आफ्नो धारणा राखेका थिए ।

डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चरबारेमा उप-सचिव सुवास ढकाल र एनसिएचएलका सिइओ निलेश प्रधानले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुभएको थियो भने डिजिटल गर्भनेन्समा एसिया फाउण्डेसन र विद्युतीय सुशासन आयोगका सिइओे दिपेश विष्टले प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । डिजिटल इकोनोमीबारेमा नास-आइटीका अध्यक्ष रिचन श्रेष्ठ र दिगो दूरसञ्चार विकासको सेसनमा एनसेलका विशालमणि उपाध्याय र अधिवक्ता अनुप उप्रेतीको प्रस्तुति थियो ।

कार्यक्रममा २० बढी डिजिटल इनिसिएटिभ प्रदर्शनी भएका थियो । डिजिटल नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेका डिजिटल इनिसिएटिभ र प्रविधिबारेमा १२ आइडियाले पिचिङसमेत गरेका थिए । जियोकृषि, कोइली वित्तीय सेवा, ओडु इन्टरप्राइज डिजिटल हेल्थ, रिरि एआई, एकीकृत नगर प्रणाली, क्यासिफिक स्याटेलाइट, वान पोइन्ट एपिआई म्यानेजमेन्ट, पुमरी नेक्स्टजेन, नागरिक एप, युनडिपीको इ-बिल्डिङ पर्मिट, वान स्टप सर्भिस डेलिभरी, यार्सा निजी पावरलगायतले आइडिया सेयरिङ गरेका आयोजकले जनाएको छ ।