✍️ प्रा.डा.अर्जुनदेव भट्ट
मूत्ररोग संलग्न आकस्मिक अवस्था भनेको के हो ?
तुरुन्त उपचार नभएको खण्डमा शरीरमा वा ज्यानलाई समेत भयभीत परिणाम ल्याउन सक्ने कुनै पनि मूत्र तथा जननेन्द्रिय रोग संलग्न रोगहरूलाई आकस्मिक अवस्था भनेर लिनुपर्दछ । यस्तो अवस्था मूत्र तथा जननेन्द्रिय रोगमाझ कुनै समय पनि देखापर्न सक्छन् । त्यसैले यस्ता अवस्थाबारे सामान्य ज्ञान हुनु आमजनमानसमा निकै महत्वपूर्ण हुन्छ ।
जुनसुकै कारणले पिसाब रोकिएको भए पनि मूत्र सञ्चालन गर्नु अनिवार्य हुन्छ । त्यसपछि कसरी स्थायी रूपमा यो समस्या समाधान गर्ने ? त्यसको विस्तृत जाँच तथा उपचार गरिन्छ ।
कुन-कुन मूत्ररोग आकस्मिकमा पर्दछन् ?
निम्न अवस्थाहरूलाई युरोलोजीमा आकस्मिक भनेर लिने गरिन्छ :-
- एक्कासि पिसाब रोकिनु
- मृगौलाको शूल
- बटारिएको अण्डकोष
- पाराफाइमोसिस्-अडकिएको अग्रर्चम
- अण्डाशय तथा लिंग चर्म मृत अवस्था
- प्राइअपिजम-अविरल लिंग उत्तेजना
- भाँचिएको लिंग
- अपअण्डकशोथ
- संकटोन्मुख मूत्रनलीशोथ
- यौनांग हर्पिज
- मूत्रनली चोट
- थिचिएको मेरुदण्ड
किन एक्कासि पिसाब रोकिन्छ र त्यसको सञ्चालन कसरी गर्ने ?
मूत्राशयभरि पिसाब भएकै अवस्थामा अपर्झट पिसाब रोकिनु ज्यादै ठूलो पीडा र छटपट्टिपूर्ण हुन्छ । यो अवस्था पुरुष तथा स्त्री दुवै लिंगमा देखापर्न सक्छ । साना उमेरदेखिका वृद्धावस्थासम्म पनि यस्तो हुन सक्छ तर कारण भने ज्यादै भिन्न हुने गर्दछ ।
कारण
- मूत्रपत्थरी
- जमेको रगतका टुक्रा
- बच्चामा देखिने मूत्रनलीको भल्व
- प्रोष्टेट ग्रन्थिको कडा शोथ वा वृद्धि
- साँघुरो मूत्रनली इत्यादि हुन्छन् ।
स्त्रीहरूमा मूत्रथैली तल झरेपछि मूत्रनली धेरै चञ्चल भएर बागिंएर एक्कासि पिसाब रोकिन्छ । जति बढी कनेर पिसाब फेर्न खोज्यो त्यति नै झन गाह्रो हुन्छ । खास गरेर मधुमेहले यो समस्या उब्जाउने गर्दछ ।
लक्षण
- पेट दुःख्ने, फुल्ने
- दिसा बस्न मन भइरहने
- वाक-वाक बान्ता हुने
- बर्बराउने (खास गरेर वृद्धहरू)
- छटपट हुने, कसो गरुँ के गरुँ भनेर यताउता हिँड्न मन लाग्ने ।
उपचारः
जुनसुकै कारणले पिसाब रोकिएको भएपनि मूत्र सञ्चालन गर्नु अनिवार्य हुन्छ । त्यसपछि कसरी स्थायी रूपमा यो समस्या समाधान गर्ने ? त्यसको विस्तृत जाँच तथा उपचार गरिन्छ ।

बिक्रीमा विद्यावारिधि ?
युवा जनशक्ति निर्यात गर्ने देश
गल्तीलाई आत्मसात गर्ने कि अझै
योगचौतारी नेपाल स्वस्थ समाज निर्माणमा
राजनीतिक नेतृत्व अभिभावक बन्ने कि
नेपाली राजनीति र वाराणसीका पण्डा