एमाले-माओवादी ‘वाकयुद्ध’

काठमाडौं । तत्कालीन नेकपा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले (२०७७ पुस ५ गते) प्रतिनिधिसभा विघटन गरेपछि अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले प्रहार गरेको वचन-वाण र ओलीले गरेको ‘काउण्टर अट्याक’ सुन्दा लाग्थ्यो- अब यिनीहरू जीवनपर्यन्त मिल्दैनन् ∕ हुन पनि नेकपा विभाजन भयो । एमाले-माओवादी पुरानै अवस्थामा फर्किए । त्यसपछि दुई नेता मात्रै होइन दुवै दल लामै समय एक-अर्काविरुद्ध खनिए । गत चुनावमा माओवादीले कांग्रेससँग गठबन्धन गरेर चुनाव लड्यो । तर, राजनीति हो, सधैँ कहाँ उस्तै हुन्छ र ? चुनावको नतिजापछि सतहमै देखिएको एमाले-माओवादीको सम्बन्धमा कुनै सुधार नहुँदै २०७९ पुस १० मा प्रचण्ड सुटुक्क ओलीनिवास बालकोट पुग्नुभयो । कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई कुनै सुइँकोसम्म नदिई ओली-प्रचण्ड मिलेर नयाँ सरकार बन्यो । अकास्मात जोडिएको सम्बन्ध लामो टिकेन । राष्ट्रपति चुनावसम्म आइपुग्दा फेरि माओवादी र एमाले दुई किनारमा पुगे । एक वर्षपछि प्रचण्डले ‘राजनीतिक उथलपुथल’ गर्नुभयो ।

एमाले-माओवादी सहकार्यको ढोका फेरि खुल्यो । तर, दुई दलको सहकार्य लामो भने गएन । गत जेठ १७ गते राति कांग्रेस-एमाले मिलेपछि ओलीको सत्तारोहण भयो, प्रचण्ड सत्ताच्युत हुनुभयो । त्यसयता दुई दल र तिनका नेताहरू फेरि एक-अर्काविरुद्ध खनिन थालेका छन् । तत्कालीन १० वर्षे ‘सशस्त्र युद्ध’को विषयलाई लिएर संसद्बाट सुरु भएको दुई दलको ‘वाकयुद्ध’ सार्वजनिक मञ्चमा समेत पोखिन थालेको छ । वाकयुद्ध नेता-कार्यकर्तामा मात्रै सीमित रहेन । दुई दलका अध्यक्ष नै एक-अर्काविरुद्ध खरो टिप्पणी गर्न थालेका छन् । एमाले अध्यक्ष ओली र माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले एक-अर्काविरुद्ध तल्लो स्तरका टिप्पणी गर्न थालेका हुन् । बिहीबार माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले प्रधानमन्त्री ओलीको अभिव्यक्तिको जवाफी फाइरिङ गर्नुभयो, त्यो पनि उहाँकै शैलीमा । प्रचण्डले ‘राउण्ड किक कस्तो हुन्छ, ओलीलाई देखाइदिने’ चेतावनीयुक्त जवाफ दिनुभयो । यसअघि एमाले अध्यक्षसमेत रहनुभएका प्रधानमन्त्री ओलीले प्रचण्डलाई आफूले ‘राउण्ड किक हानेर लडाइदिएको’ अभिव्यक्ति दिनुभएको थियो ।

ओली-प्रचण्ड सम्बन्ध खासमा निकै रोचक छ । दुवैबीच समय र स्वार्थअनुसार निकै अस्थिर ‘लव हेट’को सम्बन्ध छ । तल्लो स्तरमा झरेर एक-अर्काविरुद्ध ‘तुच्छ टिप्पणी’ गर्न पछि नपर्ने दुवै नेताबीच थुप्रैपटक मीठो सहकार्य पनि भएको छ ।

प्रचण्डले छुरा तिखारेर बसेका थिए, मैले एक राउण्ड किक दिएको हो : ओली
प्रधानमन्त्री तथा एमाले अध्यक्ष ओलीले बुधबार पोलिब्युरो बैठक समापनमा माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डप्रति आक्रोश पोख्नुभएको थियो । ओलीले प्रचण्डबाट धोका हुन लागेको थाहा पाएरै कांग्रेससँग सत्ता सहकार्य सुरु गरिएको बताउनुभएको थियो । उहाँले प्रचण्डलाई ‘एक किक दिएको’ बताउनुभएको एमालेका एक पोलिटब्युरो सदस्यले बताउनुभयो । ‘प्रचण्डले छुरा तिखारेर बसेका थिए । तर, मैले एक राउण्ड किक दिएको हो’, प्रधानमन्त्री ओलीको भनाइ उद्धृत गर्दै उहाँले भन्नुभयो, ‘अहिले असन्तुलित भएर बोल्दै छन् ।’ प्रचण्डले अनेक नाममा धोकाको राजनीति गर्ने गरेको ओलीको भनाइ थियो । प्रचण्डले समाजवादी मोर्चा भनेर पनि धोकाकै राजनीति गर्न खोजिरहेको ओलीले बताउनुभएको थियो । ‘समाजवादी मोर्चाको प्रस्ताव प्रचण्डले गरेका थिए, तर मैले मानिनँ । किनकि त्यसको उद्देश्य सही थिएन’ ओलीको भनाइ थियो, ‘तपाईंहरू कतिपय अझै पनि वाम एकता भन्नुहुन्छ, सुन्दा प्रिय पनि लाग्छ । तर, त्यो मोर्चा धोकाको मोर्चा हो ।’

ADVERTISEMENT

प्रचण्डको जवाफ- जनताको राउण्ड किक कस्तो हुन्छ, अब ओलीले देख्छन्
माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष ‘प्रचण्ड’ले एमाले अध्यक्ष ओलीको अभिव्यक्तिप्रति कटाक्ष गर्नुभएको छ । ओलीले बुधबार पार्टी पोलिटब्युरो बैठकमा ठगी, बेइमानी र जालजेझ जोगाउन ‘प्रचण्डलाई राउण्ड किक हानेको’ अभिव्यक्ति दिएपछि बिहीबार प्रचण्डले उस्तै शैलीमा जवाफ फर्काउनुभएको हो । प्रचण्डले पनि ‘अब जनताको राउण्ड किक कस्तो हुन्छ, ओलीले देख्ने’ भन्दै जवाफ फर्काउनुभएको हो । शहीदद्वय शेरमान कुँवर ‘विशाल’ र मोहनचन्द्र गौतम ‘कुमार’को स्मृतिमा पार्टी केन्द्रीय कार्यालय पेरिसडाँडामा आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रचण्डले प्रधानमन्त्रीमै बसेका नेताले ‘प्रचण्डलाई राउण्ड किक हानेको’ भनेर पनि बोलेको सुनेको भन्दै प्रचण्डले भन्नुभयो, ‘अब जनताको राउण्ड किक कस्तो हुन्छ, तिनले देख्नेछन् ।’ प्रचण्डले शहीदकैै बलिदानका कारण प्राप्त उपलब्धि उपभोग गरेर बलिदानपूर्ण संघर्षमाथि नै धावा बोल्ने छुट कसैलाई नभएको बताउनुभयो । जनयुद्धलाई ‘हिंसा’को रूपमा व्याख्या गरिएकोतर्फ इंगित गर्दै अध्यक्ष प्रचण्डले संविधानविपरीत बोल्ने नेताहरूको भण्डाफोर गर्नुपर्ने पनि बताउनुभयो । उहाँले संविधान विपरीतका अभिव्यक्तिहरूको भण्डाफोर गर्न कार्यकर्तालाई आहृवान पनि गर्नुभयो । ‘जनयुद्धलाई संविधानले सशस्त्र संघर्ष भनेको छ तर, संविधानको व्याख्यात्मक टिप्पणीमा स्पष्टसँगै सशस्त्र संघर्ष भनेर माओवादी जनयुद्धलाई बुझाउने छ भनेर लेखिएको छ, त्यसमा सबै दलहरूले हस्ताक्षर गरेका छन् । तर, अहिले कतिपय सत्तारूढ दलका नेताहरूले जनयुद्धलाई हिंसा, हत्या, आतंक थियो भन्ने दुस्साहस गर्ने गरेका छन्,’ प्रचण्डले भन्नुभयो, ‘संविधानविपरीत बोल्ने नेताहरूको भण्डाफोर गर्नुपर्छ । संविधानमा भएको यथार्थलाई जोडदार रूपमा जनतामा लैजानुपर्छ ।’

प्रचण्डको अभिव्यक्ति अलोकतान्त्रिक : पोखरेल
एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले सत्ताबाहिर पुगेपछि पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले अलोकतान्त्रिक अभिव्यक्ति दिएको भन्दै आपत्ति जनाउनुभएको छ । प्रेस चौतारी नेपाल कर्णाली प्रदेशले बिहीबार बिहान सुर्खेत विमानस्थलमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै महासचिव पोखरेलले प्रचण्डको असंसदीय राजनीतिले सदनमा किचलो भइरहेको आरोपसमेत लगाउनुभयो । प्रचण्डको अतिवादी दृष्टिकोणबाट अनेक खाले अस्थिरता मच्चाउने काम भइरहेको उहाँले आरोप लगाउनुभयो । ‘प्रचण्डको अतिवादी दृष्टिकोणबाट अनेक खाले अस्थिरता मच्चाउने काम भइरहेको छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘प्रतिपक्ष दलका नेताको असंसदीय राजनीतिका कारण संसद्भित्र किचलो भएको छ । प्रतिपक्ष दलको नेताले श्रीलंका र बंगलादेशमा उदाहरण दिन हुन्थेन । त्यो लोकतान्त्रिक हुन सक्दैन ।’ आफूहरूको आशय दुई दलीय व्यवस्था नभई फरक विचारका दुई दल भए पुग्छ भन्ने रहेको पोखरेलले बताउनुभयो । ‘मैले दुई दलीय प्रणालीको कुरा गरेको छैन । मुलुकको स्थायित्व र विकासका लागि दुई दल भए पुग्छ भनेको हो,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘अमेरिकामा सयौँ वर्षदेखि दुई दलबीच प्रतिस्पर्धा भइरहेको छ । संसद्को जननी बेलायतमा अरू दल खोल्न नपाइने हो र ? तर दुई दलबीच नै प्रतिस्पर्धा चलिरहेकै छ ।’

हिजो एकता गरेर पनि रक्षा गर्न सकेनौँ : सापकोटा
दुई दलबीच वाकयुद्ध चलिरहँदा माओवादी केन्द्रका उपाध्यक्ष अग्निप्रसाद सापकोटाले भने पुनः वाम एकताको चर्चा गर्नुभएको छ । बिहीबार काठमाडौंमा नेपालमा समाजवादः चुनौती र सम्भावना विषयक गोष्ठीमा बोल्दै पूर्व–सभामुखसमेत रहनुभएका सापकोटाले बृहत् वामपन्थी एकीकरण र कम्युनिष्ट पार्टीको पुनर्गठन आवश्यक रहेको बताउनुभयो । विगतमा एकता गरेर पनि रक्षा गर्न नसकिएको भन्दै राष्ट्रियता, जनतन्त्र, जनजीविकाका सवाललाई अगाडि बढाउन आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ थियो । ‘हामीले हिजो एकता गरेर पनि रक्षा गर्न सकेनौँ । फेरि एकपटक बृहत् वामपन्थी एकीकरण र कम्युनिष्ट पार्टीको पुनर्गठन गर्नुपर्ने आवश्यक छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘राष्ट्रियता, जनतन्त्र, जनजीविकाका सवाललाई अगाडि बढाउन कम्युनिष्ट पार्टीको पुनर्गठन आवश्यक छ ।’