रारा ताल : नेपालको रत्न

✍️ दिनेश परियार

हिमालयको उचाइमा बसेको, नेपालको मनमोहक परिदृश्यको बीचमा लुकेको एक रत्न जसले पूरै भेगमा सुन्दरता थप्ने काम गरेको छ । त्यो हो मनमोहक रारा ताल । ‘तालहरूको रानी’ भनेर चिनिने रारा ताल एक रमणीय अल्पाइन ताल हो जसले शान्ति र प्राकृतिक वैभवलाई मूर्त रूप दिन्छ । यसको पानी, वरपरका जंगलहरू र हिउँले ढाकिएका चुचुराहरूले यसलाई प्रकृतिप्रति उत्साही र साहसीहरूका लागि एकै ठाउँमा घुम्नैपर्ने गन्तव्य बनाएको छ ।

पश्चिम नेपालको दुर्गम मुगु जिल्लामा अवस्थित रारा ताल शान्तताको वास्तविक ओएसिस हो । समुद्र सतहदेखि २९९० मिटरको उचाइमा रहेको यो देशको सबैभन्दा अग्लो तालमध्ये एक हो । रारा ताल पुग्नका लागि यात्रा आफैंमा साहसिक कार्य हो, जसमा हवाई र स्थल यात्राको संयोजन चाहिन्छ । आगन्तुकहरूले काठमाडौंबाट ताल्चाको हिमाली हवाईमा रमणीय उडान लिन सक्छन् र त्यसपछि रमणीय पदयात्रामा रमणीय जंगल र ग्रामीण गाउँहरू हुँदै अन्त्यमा तालको किनारमा पुग्न सक्छन् ।

जब रारा तालमा पुगिन्छ, विष्मयकारी दृश्यले स्वागत गर्दछ । ताल फिरोजा र पन्नाको रङले चम्किरहेको हुन्छ । ताल क्षेत्र जंगली फूलहरूसँगै हरियो घाँसे मैदानले घेरिएको छ । तालको दर्पणजस्तो सतहमा वरपरका हिउँले ढाकिएको हिमालका चुचुराहरूको प्रतिबिम्बले एक मनमोहक दृश्य सिर्जना गर्दछ जसले यहाँ पुग्ने सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाउँछ ।

जब रारा तालमा पुगिन्छ, विष्मयकारी दृश्यले स्वागत गर्दछ । ताल फिरोजा र पन्नाको रङले चम्किरहेको हुन्छ । ताल क्षेत्र जंगली फूलहरूसँगै हरियो घाँसे मैदानले घेरिएको छ । तालको दर्पणजस्तो सतहमा वरपरका हिउँले ढाकिएको हिमालका चुचुराहरूको प्रतिबिम्बले एक मनमोहक दृश्य सिर्जना गर्दछ जसले यहाँ पुग्ने सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाउँछ ।

ADVERTISEMENT

रारा तालको सबैभन्दा मनमोहक पक्ष भनेको यसको प्राकृतिक सौन्दर्य हो । रारा ताल राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र अवस्थित छ, जुन विभिन्न वनस्पति र जीवजन्तुहरूको घर हो । पार्कले १०६ वर्गकिलोमिटर (४१ वर्ग माइल) को क्षेत्र समेटेको छ । चरा, स्तनपायी र सरिसृपहरूको असंख्य प्रजातिहरूका लागि एक अभयारण्य हो । रेड पाण्डा, कस्तुरी मृग र हिउँचितुवाजस्ता दुर्लभ र लोपोन्मुख जनावरहरूले यो पुरानो इकोसिस्टममा शरण पाउँछन्, जसले यसलाई वन्यजन्तु उत्साही र संरक्षणवादीहरूका लागि स्वर्ग बनाउँछ ।

रारा तालको परिवेशको अन्वेषणले प्रकृतिको शान्त वातावरणमा डुब्ने अवसर प्रदान गर्दछ । वरपरका जंगलहरू, मुख्यतया पाइन, जुनिपर र स्प्रस रूखहरू मिलेर बनेका छन्, यहाँ हिँड्न र चराहरू हेर्नका लागि उत्तम छ । वसन्त ऋतुमा यस क्षेत्रलाई रंगीन रोडोडेन्ड्रन फूलहरूले सजाउने गर्दछ, जसले परिदृश्यमा जीवन्तताको स्पर्श थप्छ ।

रारा तालको शान्त किनारमा बस्दा अर्कै अनुभव हुन्छ । पहाडको पछाडि घाम अस्ताउँदा, तालमा सुनौलो चमक छाड्दै मौनतालाई पातहरूको कोमल खस्रो र कहिलेकाहीं चराको आवाजले मात्र बाधा पुर्‍याउँछ । रारा तालको रातको आकाश आफैंमा एक रमाइलो हो, प्रदूषण र शहरी बस्तीहरूबाट मुक्त जसले संसारका धेरै भागहरूमा ताराहरूलाई अस्पष्ट पार्छ । तारामण्डलको एक चम्किलो प्रदर्शनसँगै पुरस्कृत गरिनेछ, एक जादुमय वातावरण बनाउन जुन जीवनभरका लागि स्मृतिमा रहन्छ ।

रारा ताललाई पवित्र मान्ने स्थानीय ठकुरी र मल्ल समुदायको मनमा विशेष स्थान ओगटेको छ । ताल धेरै किंबदन्ती र लोककथाहरूसँग सम्बन्धित छ । असोजमा आयोजना हुने वार्षिक रारा ताल महोत्सवले यस क्षेत्रको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदालाई परम्परागत संगीत, नृत्य र अनुष्ठानहरूमार्फत् प्रदर्शन गर्दछ । यस समयमा आगन्तुकहरूले जीवन्त उत्सवहरू हेर्ने र स्थानीय संस्कृतिमा डुब्ने मौका पाउँछन् ।

रारा ताल रारा राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र पर्ने भएकाले रारासम्म सवारीसाधन प्रवेश निषेध छ । मिलीचौरमा सवारीसाधन रोकेर रारा तालतर्फ पैदल यात्रा गर्नुपर्छ । तर, पैदल यात्रा गर्न नसक्नेहरूका लागि घोडाहरूको व्यवस्था छ । सवारीसाधन छोडेपछि करिब ३० मिनेटको यात्रापश्चात् तालछेउ पुग्न सकिन्छ । तालछेउ पुगेपछि हिँडाइको थकान सबै मेटिने गर्छ । कर्णाली प्रदेशको सदरमुकाम सुर्खेतदेखि दुई दिनको सवारीसाधनको यात्रापश्चात् पुग्न सकिन्छ । अथवा नेपालगञ्जदेखि ४० मिनेटको हवाई यात्रापश्चात् मुगुको ताल्चा विमानस्थल अनि २ घण्टा पैदल यात्रापश्चात् रारा पुग्न सकिन्छ । दुर्गम स्थान र सीमित पूर्वाधारले यसको मौलिक सौन्दर्यलाई जोगाएको छ र भिडभाडलाई रोकेको छ । यो स्थानबाट मौसम सफा भएको समयमा मध्य र सुदूरपश्चिमका ६ वटा जिल्लासमेत देख्न सकिन्छ । रारा तालको किनारै किनार पूरै एक फन्को मार्न पाँच घण्टा लाग्छ ।